อายุหมาเทียบกับคนไม่ได้คูณ 7 อย่างที่จำกันมา งานวิจัยที่วัดอายุจาก DNA ในเลือดพบว่าน้องหมาโตเร็วมากในปีแรก ๆ แล้วค่อย ๆ ช้าลงเมื่ออายุมากขึ้น น้องหมา 1 ขวบเทียบได้กับคนราว 31 ปี ไม่ใช่เด็กเจ็ดขวบ และน้องหมา 12 ขวบเทียบได้ราว 71 ปี ไม่ใช่ 84 ผลนี้ศึกษาในลาบราดอร์เป็นหลัก พันธุ์อื่นอาจต่างออกไป
สูตรคูณ 7 ผิดตรงไหน
ไม่มีใครรู้ที่มาของสูตรคูณ 7 แน่ชัด แต่มันฟังง่าย คนอายุยืนราวเจ็ดสิบปี น้องหมาราวสิบปี หารกันก็ได้เจ็ด ปัญหาคือสูตรนี้เป็นเส้นตรง ถือว่าทุกปีของน้องยาวเท่ากันหมด
ในชีวิตจริงไม่เป็นแบบนั้น น้องหมาอายุหนึ่งปีโตเต็มตัวและมีลูกได้แล้ว ขณะที่เด็กเจ็ดขวบยังห่างจากวัยนั้นอีกหลายปี สถาบันวิจัยจีโนมมนุษย์แห่งชาติของสหรัฐฯ (NHGRI) เขียนไว้ว่าการเทียบแบบหนึ่งปีเท่ากับเจ็ดปีนั้น ชวนให้เข้าใจผิด และสัตวแพทย์ไม่ใช้กันมานานแล้ว
นาฬิกาที่ซ่อนอยู่ใน DNA
ตัว DNA ไม่ได้เปลี่ยนตามอายุ แต่บน DNA มีป้ายเคมีเล็ก ๆ เรียกว่า methylation ติดอยู่ ป้ายพวกนี้ค่อย ๆ เพิ่มหรือลดในตำแหน่งเดิมตามอายุอย่างมีแบบแผน นักวิทยาศาสตร์จึงอ่านมันเป็นนาฬิกาบอกอายุได้
ในปี 2020 ทีมของ Trey Ideker ที่ UC San Diego ร่วมกับ NHGRI เก็บเลือดน้องหมา 104 ตัว ส่วนใหญ่เป็นลาบราดอร์ อายุตั้งแต่ลูกหมาไม่กี่สัปดาห์จนถึง 16 ปี วัดป้ายเคมีในตำแหน่งที่ตรงกับของคน แล้วเทียบกับเลือดของคน 320 คน อายุ 1 ถึง 103 ปี ว่าป้ายแบบเดียวกันเปลี่ยนเร็วแค่ไหนในสองชนิด
ตารางอายุหมาเทียบกับคน ตามนาฬิกา DNA
นักวิจัยได้สูตรออกมาเป็นเส้นโค้ง ไม่ใช่เส้นตรง: อายุคน = 16 × ln(อายุหมา) + 31 ไม่ต้องกดเครื่องคิดเลขเอง ตัวเลขด้านล่างคำนวณจากสูตรนี้ ในวงเล็บคือผลของสูตรคูณ 7
- น้องหมา 1 ขวบ ราว 31 ปี (คูณ 7 ได้ 7)
- น้องหมา 2 ขวบ ราว 42 ปี (คูณ 7 ได้ 14)
- น้องหมา 3 ขวบ ราว 49 ปี (คูณ 7 ได้ 21)
- น้องหมา 4 ขวบ ราว 53 ปี (คูณ 7 ได้ 28)
- น้องหมา 5 ขวบ ราว 57 ปี (คูณ 7 ได้ 35)
- น้องหมา 6 ขวบ ราว 60 ปี (คูณ 7 ได้ 42)
- น้องหมา 8 ขวบ ราว 64 ปี (คูณ 7 ได้ 56)
- น้องหมา 10 ขวบ ราว 68 ปี (คูณ 7 ได้ 70)
- น้องหมา 12 ขวบ ราว 71 ปี (คูณ 7 ได้ 84)
- น้องหมา 14 ขวบ ราว 73 ปี (คูณ 7 ได้ 98)
จะเห็นว่าสูตรคูณ 7 คิดน้อยไปมากตอนน้องยังเด็ก แล้วมาเท่ากันพอดีราวอายุสิบปี หลังจากนั้น กลับคิดมากเกินไป
สูตรนี้ยังเข้ากับช่วงชีวิตจริงด้วย ลูกหมาอายุแปดสัปดาห์เทียบได้กับทารกราวเก้าเดือน ซึ่งเป็นช่วงที่ฟันน้ำนมขึ้นเหมือนกันทั้งคู่ และลาบราดอร์ที่อายุขัยเฉลี่ยราว 12 ปี เทียบได้กับคนราว 70 ปี ใกล้กับอายุขัยเฉลี่ยของคนทั่วโลก
ถ้าวัดด้วยนาฬิกาใน DNA น้องหมาโตเร็วมากในปีแรก ๆ แล้วค่อย ๆ ช้าลง สูตรคูณ 7 จึงคิดน้อยไปตอนน้องเด็ก และคิดมากไปตอนน้องแก่
สิ่งที่งานวิจัยนี้ยังบอกไม่ได้
- ศึกษาในลาบราดอร์เป็นหลัก ทีมวิจัยบอกเองว่าพันธุ์อื่นที่อายุขัยต่างกันอาจได้สูตรไม่เหมือนกัน
- เป็นนาฬิกาในเลือด ไม่ใช่ทั้งร่างกาย ช่วงวัยรุ่นถึงวัยทำงาน นาฬิกา DNA ของน้องหมาเดินเร็วกว่าที่ตารางพัฒนาการของร่างกายบอก น้องหนึ่งขวบจึงไม่ได้เหมือนคนสามสิบไปทุกเรื่อง
- ไม่มีน้องแมวในงานนี้ สูตรนี้ใช้กับแมวไม่ได้
ตัวใหญ่กับตัวเล็ก แก่ไม่เท่ากัน
อีกงานวิจัยหนึ่งดูบันทึกของน้องหมามากกว่าห้าหมื่นตัวจาก 74 สายพันธุ์ (Kraus และคณะ, 2013) พบว่าน้องหมาพันธุ์ใหญ่มักอายุสั้นกว่าพันธุ์เล็ก และเหตุผลหลักคือแก่เร็วกว่า ซึ่งกลับกันกับสัตว์ต่างชนิด ที่ตัวใหญ่อย่างช้างมักอายุยืนกว่าหนู นี่เป็นอีกเหตุผลที่สูตรเดียวใช้กับน้องทุกพันธุ์ไม่ได้
ปีหนึ่งของน้อง ผ่านไปเร็วกว่าที่คิด
ถ้าปีแรกของน้องเท่ากับคนโตจากทารกเป็นผู้ใหญ่ แต่ละปีของน้องก็มีเรื่องให้จำเยอะ ทั้งวันฉีดวัคซีน ยาที่ได้รับ และของที่น้องแพ้ สมุดสุขภาพของ Pawsook จดเรื่องพวกนี้ของน้องแต่ละตัวไว้ที่เดียว แล้วเตือนก่อนครบกำหนดทั้งในแอป บนมือถือ และใน LINE
คำถามที่พบบ่อย
หมาอายุ 1 ปี เท่ากับคนกี่ปี
ถ้าวัดด้วยนาฬิกา DNA ราว 31 ปี แต่ถ้าดูพัฒนาการของร่างกาย น้องหนึ่งขวบยังอยู่ในช่วงวัยรุ่นตอนปลาย งานวิจัยบอกว่าช่วงนี้เทียบได้คร่าว ๆ เท่านั้น
สูตรนี้ใช้กับหมาทุกพันธุ์ได้ไหม
ยังไม่ได้ งานนี้ศึกษาในลาบราดอร์เป็นหลัก และน้องหมาพันธุ์ใหญ่มักแก่เร็วกว่าพันธุ์เล็ก ใช้ตัวเลขในบทความนี้เป็นภาพคร่าว ๆ ไม่ใช่ตัวเลขแน่นอนของน้องที่บ้าน
แมวคูณ 7 ได้ไหม
งานวิจัยนี้ไม่ได้ศึกษาน้องแมว จึงใช้สูตรนี้กับแมวไม่ได้ ถ้าอยากรู้ว่าน้องแมวหรือน้องหมาที่บ้านอยู่ในวัยไหนแล้วควรดูแลอะไร ปรึกษาสัตวแพทย์
อยากเข้าใจน้องหมามากขึ้น อ่านอะไรต่อดี
อ่าน หมากระดิกหาง แปลว่าอะไร และ หมาชอบให้ลูบตรงไหน
แหล่งอ้างอิง
- Wang et al. (2020) Quantitative Translation of Dog-to-Human Aging by Conserved Remodeling of the DNA Methylome, Cell Systems 11(2): 176–185
- NHGRI, 9 July 2020: NHGRI researchers reframe dog-to-human aging comparisons
- Kraus, Pavard and Promislow (2013) The Size–Life Span Trade-Off Decomposed: Why Large Dogs Die Young, The American Naturalist 181(4): 492–505